YASAL HAKLARI ARAYAMAMA

B. SİYASİ YAPILANMA

B.1. SİYASİ PARTİLERİN İLDEKİ DURUMU SON 20 YILLIK DÖNEMDEKİ PERFORMANSLARI

 Erzurum, 1983 yılından itibaren ANAP, DYP, RP, FP, SP ve MHP milletvekillerince TBMM’de temsil edilmiştir. Bu Siyasi Partilerin ildeki siyasi performanslarını ifade için 1983 yılı itibarıyla aldıkları oy ve oy yüzdelerini kayıp ve artış oranlarıyla birlikte aktarmakta fayda mülahaza ediyoruz. ANAP (Anavatan Partisi) 1983 141.642 % 58.6 4 milletvekili 1987 135.219 % 40.9 6 milletvekili 1991 62.315 % 19.9 milletvekili yok 1995 49.571 % 15.2 1 milletvekili 1999 25.350 % 7.5 milletvekili yok ANAP 1987 seçimlerinde % 17.7; 1991 seçimlerinde % 21; 1995 seçimlerinde %4.7; 1999 seçimlerinde % 7.7 oranında bir önceki seçim sonuçlarına göre oy kaybına uğramıştır. 1983 yılında oy kullanan seçmen sayısı (geçerli oy) 240.798 iken 1999 seçimlerinde bu sayı 337.360’dır. Artan seçmen sayısı 96 bin 562 olmaktadır. Seçmen sayısındaki artışa mukabil , bu partinin oy kaybına dikkat edilmelidir. DYP (Doğru Yol Partisi) 1987 86.132 %26.1 1 milletvekili 1991 94.295 %30.2 2 milletvekili 1995 50.606 %15.5 2 milletvekili 1999 56.223 %16.6 2 milletvekili DYP, 1991 seçimlerinde bir önceki seçime göre % 4.1 oy artışı; 1995 seçimlerinde % 14.7 oy kaybı; 1999 seçimlerinde %1.1 oy artışı yaşamıştır. SP (Saadet Partisi) (Partinin kapatılma süreci içinde RP ve FP olarak değişen ismiyle birlikte) 1987 32.367 % 9.8 milletvekili yok 1991 115.794 % 37 5 milletvekili (MÇP ile seçim ittifakı yapıldı, 3 milletvekili RP, 2 milletvekili MÇP aldı.) 1995 125.882 % 38.7 5 milletvekili 1999 95.610 % 28.3 3 milletvekili SP ‘nin oylarında , 1991 seçimlerinde (RP) bir önceki seçime göre % 27.2; 1995 seçimlerinde (RP) %1.7 oy artışı; 1999 seçimlerinde (FP olarak) yüzde 10.4 oy kaybı gözlenmiştir. MHP (MÇP Dönemiyle) Milliyetçi Hareket Partisi 1987 25.112 % 7.6 milletvekili yok 1991 RP ile ittifak 2 milletvekili 1995 45.408 % 14 milletvekili yok 1999 88.506 % 26.2 3 milletvekili MHP (MÇP)’nin oylarında 1995 seçimlerinde iki seçim öncesine göre %6.4; 1999 seçimlerinde bir önceki seçime göre %12.2 oranında oy artışı olmuştur. CHP (Cumhuriyet Halk Partisi) HP ismiyle 1983 39.912 % 16.6 1 milletvekili SHP ismiyle 1987 31.384 % 9.5 milletvekili yok 1991 28.026 % 9 milletvekili yok CHP ismiyle 1995 14.794 % 4.5 milletvekili yok 1999 15.978 % 4.7 milletvekili yok CHP (HP ve SHP) olarak, 1987 seçimlerinde % 7.1; 1991 seçimlerinde % 0.5; 1995 seçimlerinde (CHP) % 4.5 oy kaybına uğramış; 1999 seçimlerinde ise % 0.2 oranında oy artışı olmuştur. DSP (Demokratik Sol Parti) 1987 15.581 % 4.7 milletvekili yok 1991 10.556 % 3.4 milletvekili yok 1995 9.544 % 2.9 milletvekili yok 1999 15.881 % 4.7 milletvekili yok DSP’nin oy oranında bir önceki seçime göre 1991 seçimlerinde % 1.3; 1995 seçimlerinde % 0.5 azalış; 1999 seçimlerinde % 1.8 oranında artış olmuştur. HADEP 1995 19.134 % 5.9 milletvekili yok 1999 20.865 % 6.2 milletvekili yok HADEP bir önceki seçime göre oyunu % 0.3 oranında artırmıştır. DİĞER BBP 1999 seçimlerinde 9.800 oy almıştır. Oy oranı % 2.9’dur.

B.2. MERKEZ SAĞ, SOSYAL DEMOKRAT VE FİKİR PARTİLERİ BAZINDA OY DAĞILIMI, ARTIŞ VE EKSİLİŞLER

B.2.1. Merkez Sağ Partiler

(ANAP ve DYP) 1987 221.351 % 67.0 6 milletvekili, 1991 156.610 % 50.1 2 milletvekili, 1995 100.177 % 30.7 3 milletvekili, 1999 81.573 % 24.1 2 milletvekili Merkez Sağ Partiler bir önceki seçime göre: 1991 seçimlerinde % 16.9; 1995 seçimlerinde % 19.4; 1999 seçimlerinde % 6.6 oy kaybına uğramışlardır.

B.2.2 SP ve MHP

Aynı dönemler içinde SP ve MHP oy trendi ise şöyledir: 1987 57.479 % 17.4 milletvekili yok 1991 115.794 % 37 5 milletvekili 1995 171.290 % 52.7 5 milletvekili 1999 184.116 % 54.5 6 milletvekili SP ve MHP’nin toplam olarak bir önceki seçim dönemine göre: 1991 seçimlerinde % 19.6; 1995 seçimlerinde % 15.7; 1999 seçimlerinde % 1.8 oranında oy artışı olmuştur. Merkez Sağ Partiler 1987 seçimlerine göre % 42.9 oranında oy kaybederken SP ve MHP’deki oy artışı % 37.1 oranındadır.

B.2.3. Sosyal Demokratlar

 Sosyal Demokrat Kesimde yani DSP ve CHP oyları ise aynı süreçteki oy toplam oranı bakımından şöyle bir durum arzetmektedir: 1987 46.965 % 14.2 milletvekili yok 1991 38.582 % 12.4 milletvekili yok 1995 24.338 % 7.4 milletvekili yok 1999 31.859 % 9.4 milletvekili yok Sosyal Demokrat Kesim, bir önceki seçim dönemine göre : 1991 seçimlerinde % 1.8; 1995 seçimlerinde % 5 oy kaybına uğramışlar; 1999 seçimlerinde % 2’lik bir artış olmuştur. 1987 seçimlerine göre bugün bu kesimin aldığı oyda yüzde 4.8’lik düşüş gözlenmektedir.

B.2.4.Merkez Sağ, Fikir ve Sosyal Demokrat Partilerin Karşılaştırmalı Oy Dağılımı:

1987: Merkez Sağ Partiler................ %67.0

Fikir Partileri.......................... %17.4

 Sosyal Demokrat Partiler........ %14.2

1991:

Merkez Sağ Partiler................ %50.1

Fikir Partileri.......................... %37.0

Sosyal Demokrat Partiler........ %12.4

1995:

Merkez Sağ Partiler................ %30.7

Fikir Partileri.......................... %52.7

Sosyal Demokrat Partiler........ % 7.4

1999: Merkez Sağ Partiler................ %24.1

Fikir Partileri.......................... %54.5