B. İMALAT VE KÜÇÜK SANAYİ
       SEKTÖRÜ

İldeki imalat ve küçük sanayi sektöründe yer alan KOBİ’ler: Gıda, İçki ve Tütün; Dokuma, Giyim ve Deri; Orman Ürünleri ve Mobilya; Kağıt, Kağıt Ürünleri ve Basım Yayın; Kimya, Petrol, Kömür ve Plastik; Taş ve Toprağa Bağlı İmalat; Metal Eşya, Makina ve Teçhizat, Ulaşım Araçları alanında faaliyet göstermektedir.

Erzurum’da faaliyet gösteren KOBİ türündeki imalat ve küçük sanayi sektöründe işyeri sayısı bakımından birinci sırayı; gıda, içki ve tütün sanayisi almaktadır. İl içerisindeki payı yüzde 15’dir. Yüzde 0.8’lik pay ile Türkiye imalat sanayi genelinde 50. sırada bulunmaktadır. İstihdam açısından da yüzde 45’lik pay ile İl içerisinde en yoğun birinci sektör konumundadır. Katma değer payı yüzde 62’dir. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayi işyeri sayısı bakımından yüzde 28 ve İl içindeki yüzde 19 istahdam payı ile ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye İmalat Sanayi genelinde 30. sıradadır. Katma değer payı yüzde 14’dür. Metal Eşya, Makina ve Techizatı, Ulaşım Araçları sanayi ildeki KOBİ’leri içinde işyeri bakımından yüzde 29’luk payı ile 1. sıradadır. İstihdam açısından yüzde 17’lik oranıyla üçüncü sıradadır. Katma değer payı yüzde 13.9’dur.

 Taş ve Toprağa Bağlı Sanayi ili içinde yüzde 5.lik işyeri sayısı; yüzde 8’lik istihdam payı bakımından 4. sırada yer almaktadır. Katma değer payı yüzde 5.5’dir. Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri Sanayi yüzde 17’lik işyeri ayısı, yüzde 4.5’luk istihdam payı ile 5. sırada yer alır. İlin Türkiye içindeki yeri binde 3 ile 46.lıktır. Katma değer payı binde sekize bile ulaşmamaktadır. Erzurum’da, bünyesindeki işyeri sayısı gittikçe azalan bir Organize Sanayi Bölgesi vardır.

Oltu, Horasan ve Aşkale ilçelerinde de birer küçük organize sanayi bölgesi, küçük sanayi sitesi olarak işlevini sürdürmektedir. Şehir organize sanayi bölgesinde Çelik eşya, döküm, ahşap fırınlama ve makina sanayisi yan ve ara mal imatları yapılmaktadır. İl içinde yapılması düşünülen ikinci Organize Sanayi Bölgesi, talebin azlığı, alt yapısının tamamlanması yolunda devlet desteğinin yeterince sağlanamaması sebebiyle proje safhasını geçememiştir.

Organize Sanayi Bölgesi ile birlikte benzer amaçlar için kurulan ve küçük sanayi ile esnaf ve sanatkarların desteklenmesi amacını taşıyan 4 Küçük Sanayi Sitesi faaliyet göstermektedir. Bunlar: 528 işyerinin bulunduğu Merkez Küçük Sanayi Sitesi; 200 işyerin kapasiteli Metal işleri Küçük Sanayi Sitesi; 186 işyerini barındıran Madeni Sanatkarlar Küçük Sanayi Sitesi ve Oltu ilçesindeki 150 işyerine sahip Küçük Sanayi Sitesidir. Bini aşkın işyerinin bulunduğu bu sitelerde hammadde tedarikindeki güçlükler, sermaye yetersizliği, pazarlama sorunları, enerji sorunları ve nitelikli eleman azlığı sebebiyle tam kapasiteli bir faaliyet sürdürülememekte ve mevcut işyerleri de hızla kepenk indirmektedir.

TOBB’un Erzurum İli Gelişme Stratejisi Araştırması içinde yer alan Erzurum’un Swot Analizi ve Kuvvetli, Zayıf Yönleri ile Fırsat Tehditleri bakımından durumu şöyledir: Erzurum: Üretim İklimi, Politik Kararlarda İstikrar Düzeyi; Yakın Geçmişte Ekonomik Büyüme Oranı; Makina Servis Düzeyi; Destek Hizmetleri Varlığı, Sanayi Kültürü, Kredi Maliyetleri; Kurumlar Vergisi Yükü; Risk Sermayesi Varlığı, Nitelikli İşgücü Varlığı; Enerji Maliyeti ve Dağıtımı; Büyümeyi Sağlayacak Yasal Çerçeve; Bölgesel Teşviklerden Yararlanması; Reklamcılık Faaliyetleri; Kültürel ve Sosyal İmkanlar; İklim ve Doğal Yapı bakımından oldukça geri durumdadır.

 Erzurum’un bu sektör alanında Rekabet Üstünlüğü Analizi içinde mütala edilen Alt Girdilerin Bulunabilirlik Düzeyi kısmen yeterlidir. Buna göre; işgücü, hammadde ve yönetici bulunabilirliği; ulaşım ve iletişim altyapı varlığı; uygun teknolojiye erişebilirlik yeterli; sermaye bulunabilirliği ise yetersizdir. Alt Sektör Yapısı Yeterlilik Düzeyi bakımından :mal dağıtım ağı sektörel işbirliği isteği, ara girdilerin sağlanma yeterlilliği bakımından yeterli; servis ve bakım sağlama, talep sayısı yeterliliği bakımından kısmen yeterli; şirketlerin üretim ölçeği ve sektördeki işletme sayısı yeterliliği bakımından ise yetersiz durumdadır.